Meer dan wat je ziet: het verhaal van Mieke
Mieke is een jonge zestiger die met talent en een flinke dosis doorzettingsvermogen al heel wat heeft verwezenlijkt. Haar slechtziendheid heeft haar daarbij nooit afgeremd. Ze speelt accordeon en treedt regelmatig op. Daarnaast is ze schaakkampioene én voorzitster van haar eigen schaakclub. Alsof dat nog niet indrukwekkend genoeg is, zetelt ze ook in de adviesraad toegankelijkheid van de stad Halle.
Anders kijken naar de wereld
Je bent slechtziend: wat moeten we ons daarbij voorstellen?
Dat is moeilijk. De mensen begrijpen het beter als iemand volledig blind is. Slechtziend zijn, dat bestaat in vele varianten. Sommigen hebben een tunnelzicht, sommigen zien beter overdag dan ’s avonds en dan zijn er mensen zoals ik die beter zien als het wat donkerder is. Daarom loop ik overdag rond met een witte stok terwijl ik ’s avonds al eens zonder durf rond te lopen. Sommige mensen begrijpen dat niet. Meestal zeggen ze het niet luidop, maar als ze mij aanspreken, kan ik iets terugzeggen, een uitleg geven. Ik doe dat niet altijd, hé. Ik doe dat alleen als ik weet dat het een meerwaarde kan zijn.
Maar pas op, ik kom ook veel mensen tegen die mij helpen, hé. En de meeste mensen die mij helpen, zijn van buitenlandse origine. Het valt echt op.
Wens je dan hulp?
Ik vind het zeker oké als mensen mij hulp aanbieden. Ik ga altijd heel vriendelijk antwoorden. Ook al heb ik het niet nodig. Het is een mooi gebaar, die persoon wil iets goed doen.
Welke dagelijkse zaken moet jij anders aanpakken dan iedereen?
Eigenlijk alles: ik moet steeds 100% geconcentreerd zijn. Ik heb ook allerlei attributen mee als ik op stap ben zoals een vergrootglas. De meeste zaken gaan trager en ik moet heel georganiseerd/ordelijk leven zodat ik mijn spullen terugvind. Je wordt van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat met je slechtziendheid geconfronteerd. Ik heb dat aanvaard en loop niet neerslachtig rond. Ik blijf niet zitten en probeer zaken te vinden waar ik energie uit haal.
Zoals de adviesraad voor toegankelijkheid bij de stad Halle?
Ja, onder andere. Ik ben daar momenteel ondervoorzitter van. Een adviesraad kan natuurlijk enkel advies geven bij beleidsbeslissingen. Wij kunnen niets opleggen. Het is wel al eens voorgevallen dat ze ons vergeten zijn bij bepaalde beslissingen. Zoals de aankoop van nieuwe banken in het park. Dat is jammer, want die aankoop doen ze niet elk jaar.
Ik heb nu gelukkig wel het gevoel dat het de betere kant uitgaat. De bib bijvoorbeeld is goed aangelegd. Het is natuurlijk ook niet gemakkelijk om voor iedereen goed te doen. Een stoeprandje is voor slechtzienden een goede begeleider, terwijl het voor rolstoelgebruikers dan weer vervelend kan zijn.
Als muziek in de oren
Hoe ben je begonnen met muziek?
Toen ik 5 was, ben ik begonnen met piano, maar de lessen gingen te traag. De leraar wou volgens een vast stramien lesgeven en dat werkte niet voor mij.
Later ben ik iemand tegengekomen die accordeon speelde. Na 5 minuten met het instrument in de handen kon ik al een simpel liedje spelen. Ik mocht dan van mijn ouders een paar lessen volgen en zo is dat begonnen.
Hoe gaat dat dan muziek leren, als je de noten niet (goed) kan lezen?
De leraar nam deuntjes op dankzij een muziekcassette en ik deed dat dan na. Dat was mogelijk omdat ik een muzikaal oor heb. Ik ben ook dankbaar dat de leerkracht potentieel in mij zag en de tijd heeft genomen om het mij op die manier aan te leren.
Speel je nu nog?
Ik heb meer dan 30 jaar niet gespeeld. En plots was er iemand die wist dat ik accordeon speelde. Hij had een accordeonist nodig in zijn muziekgroepje. En zo is de bal weer aan het rollen gegaan. Vandaag doe ik hier en daar nog een optreden alleen of met mijn broer, die blind is. Hij speelt dan op zijn keyboard. We treden heel vaak op, op de braderie hier in Halle.
Schaakkampioene
Je bent ook nog eens voorzitster van de schaakkring de Zwarte Dame in Halle. Hoe is dat begonnen?
Het is allemaal begonnen met Sinterklaas. Ik heb toen ooit een schaakbord gekregen. Ik was daar op dat moment eigenlijk niet tevreden mee. Maar dan heeft een nonkel mij wat op weg gezet en is de interesse snel gegroeid. Op mijn 18de ben ik in Gent, in een schaakclub voor mensen met een visuele beperking, terechtgekomen. Na een tijdje heeft de voorzitster ons de raad gegeven om onze eigen schaakclub op te richten in Halle. En sinds 1992 bestaat dus onze schaakkring de Zwarte Dame. Iedereen is er welkom: met of zonder visuele beperking.
Hoe werkt dat, schaken als slechtziende?
Het begint bij het schaakbord. De zwarte vakjes zijn hoger dan de witte vakjes zodat je ze door aanraking kan onderscheiden. Alle vakjes zijn voorzien van een gaatje zodat je de pionnen er kan insteken. De zwarte pionnen hebben dan ook nog een merktegen bovenaan. Je mag dus aan alles voelen maar van zodra je de pion er uithaalt, moet je er mee spelen. En dan zeg je luidop naar welk vak je pion gaat zodat je tegenstander weet wat er gebeurt. Het is wel zo: hoe sterker een speler is, hoe minder vaak hij/zij het bord aanraakt. Dat is altijd zo in het schaken, ook bij ‘gewoon’ schaken. Anders ben je hints aan het geven aan je tegenpartij.
Wat is jouw schaakniveau?
Ik heb een hele tijd meegedaan aan wedstrijden. Ik ben ooit Belgisch kampioene geweest bij de ziende spelers. Ik ben ook meermaals Belgisch kampioene geweest bij de mensen met een visuele beperking. Internationaal heb ik meegedaan aan 10 schaakolympiades. Ik ben dan ook nog twee keer 2de en twee keer 3de geweest van de wereld bij de vrouwen met een visuele beperking. Dat is wel al even geleden.
Verlies je soms?
Ja, tuurlijk (lacht). Ik word wat ouder. Ik geef nu voornamelijk les in de club. Ik probeer mijn kennis door te geven. Zelf studeer ik niet veel meer, ik ben niet meer op topniveau bezig. Het schaakniveau is ondertussen ook zo geëvolueerd. Er is online veel te vinden, waardoor het toegankelijker is voor veel mensen. Zo gaat het niveau omhoog. Je moet er aan blijven werken om mee te zijn.
